Номи духтарона
Номҳо бо ҳарфи "Т"
116
0

– Т –

ТАВОНДУХТ تواندخت духтари қудратманд ва пурзӯр.

ТАЙЙИБА а. طییبه 1. муаннаси таййиб; ба маънии пок ва покиза («Амид»); ҳалол («Деҳхудо», «Амид»); покиза шудан;

2. майл («Амид»);

3. хушии табъ («Амид»);

4. раво («Амид», «Деҳхудо»);

5. шароби софӣ ва холиси он («Мунтаҳо», «Деҳхудо»);

6. маҷ. ҳалол шудан («Fиёс», «Онандроҷ», «Деҳхудо»);

7. хушбӯй шудан;

8. номи Замзам бошад;

9. номи Мадинаи мунаввара ҳам ҳаст;

ТАМАННО а. تمنا 1. хоҳиш, орзу, умед, илтимос («ФЗТ»); ҳавас («Ф.Ҷомӣ»); орзу кардан («Fиёс»);

       Нахостам зи таманно, магар ки дастурӣ,

       Наёфтам зи атоҳо, магар пушаймонӣ. (Рӯдакӣ)

 

       Рӯи ту ба ин дида тамошо натавон кард,

       Васли ту ба ин сина таманно натавон кард. (Камол)

2. дар асл ба охири ин лафз «ё»-и таҳтонист, магар форсиён ба алиф нависанд ва хонанд; ва ин тасарруф навъе аз тафрис аст; ва дар «Баҳори Аҷам» навишта, ки таманно ба лафзи доштан ва кардан ва пухтан ва бастан мустаъмал аст. («Fиёс»)

ТАРОНА ترانه 1. суруд («ФЗТ», «Ф.Ҷомӣ»); ба маънии суруд ва нағма ва навъе аз суруд («Сироҷ-ул-луғот», «Fиёс», «Бурҳон», «Фарҳанги Рашидӣ», «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ»); нағма ва хонандагӣ («Нозим», «Анҷуманоро», «Онандроҷ»); наво («Ф.Низом»); суруд ва ашъори миллӣ ва ватанӣ, мисол, ҳар мамлакате таронаҳои миллӣ дорад («Ф.Низом»); мавҷ аз ташбеҳоти ӯст ва бо лафзи гуфтан ва задан ва бастан ва сурудан ва санҷидан ва баланд кардан мустаъмал («Онандроҷ»); навъе аз аҷноси суруд («Деҳхудо»); сурудаҳои шод, сурудаҳои бо овози шод («Зебоном»);

       Мутриб, бисоз парда, ки кас бе аҷал намурд

       В-он к-ӯ на ин тарона сарояд, хато кунад. (Ҳофиз)

 

       Дар ин хумхонаи ширинфасона

       Намеёбам садое з-он тарона. (Абдурраҳмони Ҷомӣ)

2. дубайтӣ («ФЗТ», «Муъин», «Л.фурс», «Бурҳон», «Сиҳоҳ», «Фарҳанги Рашидӣ»); рубоӣ («Fиёс», «Анҷуманоро», «Онандроҷ», «Нозим»); аз ақсоми шеър аст, ки дорои чаҳор мисраъ аст; дар мисраи аввал ва дувум ва чаҳорум қофия аст ва дар севум лозим нест, баъзе гӯянд, дар мисраи севум ҳам бояд қофия бошад ва илло ҳамон дубайтӣ ва рубоист («Ф.Низом», «Деҳхудо»);

       Лабам ба ишқ насанҷад таронаи изҳор,

       Вале зи ашки ман ин муддао бурун омад.(Толиби Омулӣ)

3. тару тоза («Муъин»); ҷавон, тоза;

4. зеборӯй («Муъин»); зеборухсор, соҳибҷамол ва ҷамил;

5. ҷавони хушсурат («Фарҳехта», «Дурҷ»); шоҳиди тару тоза ва соҳиби ҷамол («Бурҳон», «Нозим», «Анҷуманоро», «Онандроҷ»); ҷавони хушсурат ва соҳибкамол («Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ»); ҷавони хушгил («Ф.Низом», «Деҳхудо»);

ТАҲМИНА تهمینه номи духтари шоҳи Самангон, ҳамсари Рустами Достон («ФНЭ»); номи духтари подшоҳи Самангон, ки Рустам ӯро ба занӣ гирифт ва Суҳроб аз ӯ ба вуҷуд омад («Анҷуманоро», «Онандроҷ», «Нозим», «Амид»); номи модари Суҳроб, зани Рустам («Ф.Шоҳнома»).

       Чу Таҳмина аз кори Рустам шунид,

       Ҷуз ӯ дар ҷаҳон ҷуфти худ кас надид.

       Биёрост худро чу хуррам баҳор,

       Даромад бад-он хонаи зарнигор. (Абулқосим Фирдавсӣ)

ТОБАНДА تابنده дурахшон, нуронӣ, нурпош, дурахшанда; номи зебост барои занон.

ТОБОН تابان 1. тобанда, дурахшон, рӯшноидиҳанда («Амид»); равшан, барроқ («Фарҳехта», «Дурҷ»); фурӯзон («Ф.Ҷомӣ», «ФЗТ», «Муъин»); тобидан ва тофтан («Онандроҷ»); сифати мушаббаҳа аз масдари тобидан ба маънии равшанидиҳанда ва ҷилодор («Ф.Низом», «Деҳхудо»); равшан, гармобахш («Зебоном»);

       Ҳаст қадди ёри ман сарви хиромон дар чаман,

       Бар сари сарви хиромон моҳи тобонро ватан.

       Балки хадду қадди он зебосанамро бандаанд

       Моҳи тобон бар фалак, сарви хиромон дар чаман.

(Сӯзании Самарқандӣ)

       Нишин дар далв чун хуршеди тобон,

       Зи мағриб сӯи машриқ шав шитобон. (Ҷомӣ)

2. зани зебо, маъшуқаи ниҳоят соҳибҷамол, дилбари сапедчеҳра.

       Бифармуд ахтаронро моҳи тобон,

       К-аз он манзил шаванд он шаб шитобон.

(Низомии Ганҷавӣ)

ТОБОНЧЕҲР تابانچهر дорои чеҳраҳои тобон ва равшан («Зебоном»); соҳиби рухсори равшан, зеборухсор ва ҷамил.

ТОБОНМЕҲР تابانمهر ниг. тобон.

ТОНИЁ تانیا меҳрубон, соҳиби муҳаббат ва меҳрварзанда; аз асмои ориёист.

ТОНУҶӢ تانوجی меҳри зиндагӣ, дӯстдори зиндагӣ («Зебоном»).

ТӮРОНДУХТ توراندخت 1. духтари тавонманд ва пурқудрат;

2. духтаре, ки аз Тӯрон бошад;

3. духтари Хусрави Парвиз, ки баъд аз Шерӯя ба тахти шоҳӣ нишаст («ФНЭ»).

ТӮТӢ طوطی парандаи зебо ва хушовоз; дар номгузории тоҷикӣ дар шакли мураккаби Тӯтинисо ва назири он дучор мешавад.

       Агар тӯтӣ забон мебаст дар ком,

       На худро дар қафас медид, на дом. (Ваҳшӣ)

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(0)
ҲАНУЗ ШАРҲ НЕСТ
Шарҳ