НОМИ ДУХТАРОНА
Номҳо бо ҳарфи "Б"
1771
2

 

Б –

БАРНО برنا 1. ҷавон, навҷавон («ФЗТ»); марди ҷавон («Fиёс», «Амид»); барноӣ («Бурҳон», «Онандроҷ», «Деҳхудо»); шоб, муқобили пир («Дурҷ»); «Фарҳехта», «ФНЭ», «Муъин», «Ф.Шоҳнома»).

       Хиради пири туро давлати барно ёр аст,

       Хунук ин пир, ки он давлати барно дорад.

(Убайди Зоконӣ)

2. зариф, хуб, нек («Фарҳехта», «ФНЭ», «Дурҷ»); зебо («Муъин»).

       Донам, ки пурнигорӣ, серобу обдорӣ,

       Чун нақши навбаҳорӣ, озодатабъу барно.

(Кисоии Марвазӣ)

БАРОАТ I а. براعت 1.ворастагӣ («ФЗТ»); раҳо шудан, вораҳидан («Вожаҳои сара»); раҳоӣ, халосӣ («Муъин»);

2. покӣ, тозагӣ, бегуноҳӣ, беайбӣ («ФЗТ», «Вожаҳои сара»); пок шудан аз айб ва туҳмат («Муъин», «Амид»).

БАРОАТ II а. براعت 1. маҳорат, кордонӣ, устодӣ, тавоноӣ, фазилат («ФЗТ»); ба камол расидан, дар фазл ва даргузаштан аз ҳамагон; бартарӣ ёфтан дар дониш ва адаб ва камолу ҷамол («Фарҳехта», «Дурҷ»); бартарӣ ва камол аз ҳайси зебоӣ ва дониш («Муъин»; тамом шудан дар фазлу даргузаштан аз асҳоб дар дониш ва монанди он («Мунтаҳо», «Ақраб-ул-маворид»); фазилат ва комил шудан дар фазлу ҳунар («Fиёс»);

2. равшанӣ ва фасоҳат («Fиёс»);

3. пок шудан аз айбу туҳмат («Муъин»).

БАҲОРА بهاره1. тоза, шодоб ҳамчун баҳор («Зебоном»); мансуб ба баҳор («Фарҳехта», «Амид», «Дурҷ»);

2. шукуфаи дарахт ба виҷаи мураккабот («Муъин»).

БАҲОРБОНУ بهاربانو духтарону занони зеборо гӯянд («ФНЭ»).

БАШОРАТ а.بشارت 1. мужда, хабари хуш («ФЗТ», «Амид», «Муъин», «Дурҷ», «Фарҳехта»); муждагонӣ, навид («ФНЭ», «Вожаҳои сара»);

       Якеро чун бибинӣ куштаи дӯст,

       Ба дигар дӯстонаш деҳ башорат. (Саъдии Шерозӣ)

 

       Хубони порсигӯ бахшандагони умранд,

       Соқӣ, бидеҳ башорат риндони порсоро. (Ҳофиз)

2. ҳусн, ҷамол, зебоӣ («Фарҳехта», «Дурҷ», «Вожаҳои сара»); некӯӣ («Муъин»).

БЕНАЗИР بی نظیز бемонанд, бемисл.

БЕҲВАШ بهوش хубгуна, зебо («Зебоном»).

БЕҲДУХТ بهدخت беҳтарин духтар («Зебоном»).

БЕҲНИЁ بهنیا дорои некӯтарини некон, некнажод («Зебоном», «ФНЭ»); озодтабор, покзод.

БЕҲНОЗ بهناز он кӣ некӯ дилбарӣ мекунад («Зебоном»); хубноз («ФНЭ»).

БОНУ بانو 1. хонум, хотун («ФЗТ», «Муъин»); бибӣ («Фарҳехта», «Дурҷ»); зан («ФНЭ», «Ф.Шоҳнома»); баробари оқо, хотуни хона («Фарҳанги Рашидӣ», «Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ», «Деҳхудо»); хонуми бузург («Фарҳанги Шуурӣ»); хонум ва хотуне, ки зани муҳтарама бошад («Ф.Низом»); хонуми асилзода («ФЗТ»).

       Ту бону бош, то ӯ шоҳ бошад,

       Ҳам ӯ бо ту чу хур бо моҳ бошад. («Вису Ромин»)

2. калимаи эҳтиром дар бораи занон («Амид»); ба нишонаи эҳтиром ба зан итлоқ шавад («Дурҷ»);

3. малика, шоҳзан, бонуи азим («Деҳхудо»); малика, сарвари занон («Ф.Шоҳнома»);

       Дилошӯби ҷаҳон, бонуи Эрон,

       Таманнои шаҳон, хотуни даврон. (Низомии Ганҷавӣ)

4. зани дӯстдошта, маҳбуба («ФЗТ»);

       Ҳамин буд мақсудам аз он сухан,

       Ки бошӣ ту бонуи зонуи ман. (Савдо)

5. арӯс («Фарҳехта», «Дурҷ», «Бурҳон», «Нозим», «Деҳхудо»);

6. киноя аз офтоб аст («Ф.Низом», «Деҳхудо»);

7. номи духтари Яздгирди севум – подшоҳи сосонӣ, ки пас аз асорат ба издивоҷи Ҳазрати Ҳусайн ибни Алӣ (а) даромад («Деҳхудо»).

БУНАФША بنفشه гулест маъруф ва табиати он сард аст («ФНЭ»); гиёҳест кӯтоҳ бо соқаҳои борик ва баргҳои мутановиб, дорои панҷ гулбарг мебошад, гулҳояш кӯчак ва ба ранги бунафшу зарду сафед. Ин гул дар баҳор пеш аз соири гулҳо мерӯяд ва бисёр хушбӯ аст («Муъин»); гиёҳи баҳорӣ, ки дорои гулҳои кабуд ва муаттар аст («Нозим», «Деҳхудо»).

       Ҷӯяш пур аз санавбару кӯяш пур аз суман,

       Роғаш пур аз бунафшаву боғаш пур аз баҳор.

(Манучеҳрии Домғонӣ)

       Дод лабаш чун намак бӯи бунафша ба субҳ,

       Бар намакаш сохтам мардуми дида кабоб.

(Хоқонии Шарвонӣ)

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(2)
Баҳманёр 2019-10-18, 21:52
Исфара
Посух
Назирчон 2019-12-13, 16:14
Конибодом
Посух
Шарҳ