НОМИ ПИСАРОНА
Номҳо бо ҳарфи "П"
142
0

П –

ПАДИДА پدیده ном барои бонувон; 1. чизи тозападидомада, навзуҳур, бемонанд дар гузашта («Муъин»);

2. он чи мушоҳида ё ба василаи ҳавос идрок мешавад («Муъин»);

ПАНОҲ پناه аз асмои занон; маънии он дар луғот: 1. ҳифз, ҳимоят, амон («Муъин»); зинҳор, канаф («Фарҳехта», «Дурҷ»); муҳофизат;

2. паноҳгоҳ, ҷойи устувор («Муъин», «Фарҳехта», «Дурҷ»);

3. ҳомӣ, нигоҳдор («Муъин»); нигоҳбон («Фарҳехта», «Дурҷ»);

4. саодат («Фарҳехта», «Дурҷ»).

ПАРВИН پروین 1. номи чанд ситорае, ки дар як ҷо ҷамъ шудааст ва ба бурҷи Савр дохил мешавад; Сурайё («ФЗТ»); сурати фалакӣ, ки болои шохи сурати фалакии гов қарор дорад («Муъин», «Фарҳехта», «Дурҷ»); номи ситора, чанд ситораи кӯчаки наздик ба ҳам, арабин он Сурайё («ФНЭ», «Амид»); шаш ситораи кӯчак, ки бо ҳам муҷтамеъанд ва он дар айёми зимистон аз аввали шаб намоён бошанд («Fиёс»);

       Нодон агар наёяд пешам, аҷаб чӣ дорӣ?

       Парвона чун барояд ҳаргиз ба чархи Парвин?

(Носири Хусрав)

2. киноя аз ашк, оби дида («ФЗТ»);

       Ба тасхири хаёли он парипайкар шаби ҳиҷрон

       Ду чашми дурфишони ман фурӯ оранд Парвинро.

(Камоли Хуҷандӣ)

3. киноя аз дандон («ФЗТ»);

       Парда аз ёқут бар Парвин мабанд,

       Хайма аз санҷоб бар сандон мазан. (Анварӣ)

4. маҷ. дурахшон;

       Ҳама ором гирифтанду шаб аз нима гузашт

       В-он чи дар хоб нашуд, чашми ману Парвин аст.

(Саъдии Шерозӣ)

5. номи манзиле аз манозили қамар («Муъин», «Фарҳехта», «Дурҷ»);

6. Парвини Эътисомӣ аз шоирони барҷастаи Эрон дар миёни занҳо буд. Соли 1906 тавлид ёфта. Падараш аз нависандагон ва мутарҷимони тавоно ва маъруфи даврони муосир, ки ӯро Юсуфи Эътисомӣ ном буд. Парвин дар қасоидаш аз ҳайси алфоз пайрави шуарои қарни панҷум ва шашум ва хосатан Носири Хусрави Қубодиёнӣ буд ва дар маснавиёту қитаот ва ғазалҳо ва ғайра сухани ӯ бештар ранги сухани ироқӣ дорад. Суханҳои Парвин ғолибан сода ва гоҳе таҳти таъсири лаҳҷаҳои муосир аст. Аммо афкору ақоиди ӯ ҷадид ва мутазаммини нукоти иҷтимоӣ ва ахлоқӣ ва гоҳе интиқодист. Тамсилоти нағз ва андарзҳои ҳакимонааш мояи эъҷоби хонанда мешавад. Парвин ба соли 1941 тарки дунё кардааст.

ПАРВОНА پروانه ном барои духтарон аст; маънии он дар луғат: 1. ҳукм, амр, фармон, фармони подшоҳон («ФЗТ»); ҳукмнома («Фарҳехта», «Дурҷ»); далел, раҳбар («ФНЭ»);

       Давлати суҳбати он шамъи саодатпартав

       Бозпурсед, Худоро, ки ба парвонаи кист? (Ҳофиз)

2. иҷозат, рухсат;

       Рӯзе сарат бибӯсаму дар поят уфтам,

       Парвонаро чӣ ҳоҷати парвонаи духул? (Саъдӣ)

3. ҳашарае, ки дар шаб гирди чароғ, шамъ ва ғ. мегардад ва худро ба онҳо мезанад; парвонаи чароғ («ФЗТ»); чароғвора бошад ва ӯ парандае бувад, ки худро ба чароғ ё бар шамъ занад ва бисӯзад («Туҳфат-ул-аҳбоб»); ҳашараест паранда, сиёҳранг, бузургтар аз занбӯри сурх бо пари дудиранги паҳну дароз, ки ба тобистон перомуни чароғ гардад ва гоҳ ба гармои чароғ бисӯзад, парвонаи чароғ; ва ӯ парандае бувад, ки худро бар чароғ ё шамъ занад ва бисӯзад ва ӯро магаси чароғ хонанд («Деҳхудо», «ФНЭ», «Амид», «Сиҳоҳ»);

       Чароғи рӯи туро шамъ гашт парвона,

       Маро зи ҳоли ту бо ҳоли хешпарво на. (Ҳофиз)

4. ҳашараест, дорои болҳои хушранг, ки рӯйи гулҳо ва гиёҳҳо менишинад ва шираи онҳоро мемакад ва онро шоҳпарак ва парвонаи рӯз ҳам мегӯянд («Амид»);

5. мураккаб аз парв, ки ба маънии ситора аст ва маҷозан маънии нури чароғ ва шамъ ва лафзи она, ки калимаи нисбат аст («Fиёс»); маҷ. ба маънии нури чароғу шамъ («Баҳори Аҷам»);

       Метавон рафт чу оташ ба рагу решаи шамъ,

       Ба дилозории парвона саре нест маро.(Соиби Табрезӣ)

6. маҷ. муштоқ, иштиёқманд, ҳавасманд («ФЗТ»).

       Сабо, аз шамъи маҷлис пурс ҳоли сӯзи парвона,

       Ки аз аҳволи ҷонбозон бувад наззорагӣ ғофил. (Камол)

ПАРИВАШ پریوش аз асмои духтарон аст; маънии он дар луғот: парирӯй, фариштарӯй («ФНЭ»); монанди парӣ, мисли парӣ; маҷ. зебо, хушрӯй («ФЗТ»); паривор, парипайкар, парифаш ҳам гуфтаанд («Амид», «Муъин»); паримонанд, ҳасан, ҷамил.

       Гар ишқи паривашон гуноҳ аст,

       Ман пешрави гуноҳкорон. (Савдо)

ПАРИВОР پریوار номи духтарона; паримонанд, чун парӣ: маҷ. зебо, хубрӯй («ФЗТ»); париосо, монанди пари зебо.

       То ба суратхона моҳи ман паривор омадаст,

       Сурати наққоши Чинро сар ба девор омадаст.

(Мушфиқӣ)

ПАРИДУХТ پری دخت 1. паридухтар, паризод; зебо, хушрӯй («ФЗТ»); паризода, духтари зебо чун парӣ;

       Азбаски накӯст он паридухт,

       Ҳар кас ба ҳавас хаёли ӯ пухт. (Файзӣ)

2. номи духтари подшоҳи Чин – модари Зол – падари Рустам – зани Соми Наримон («ФНЭ»); дар достонҳои миллии эрониён номи духтари шоҳи Чин буд ва писари Наримон, ки Сом ном дошт ба ӯ ошиқ шуд ва Паридухт аз Сом соҳиби фарзанд гардид, ки Зол номаш доданд ва Зол падари Рустами паҳлавон аст.

ПАРИЗОД پریزاد ном барои занон; 1. фарзанди парӣ, зодаи парӣ («ФНЭ»); насли парӣ, паринажод; бисёр зебо, хушрӯй (сифати маҳбуба, «ФЗТ», «Деҳхудо»); бачаи бисёр зебо («Амид»);

       Паризоде маро девона карда,

       Зи хешу ошно бегона карда. (Ҳозиқ)

ПАРИЗОДА پریزاده аз асмои занон; 1. фарзанди парӣ; фарзанди зани хубрӯй;

2. бачаи бисёр хубрӯй, кӯдаки хушсимо.

ПАРИНОЗ پریناز духтаре, ки чун парӣ ноз мекунад, дорандаи нози зебо.

ПАРИНӮШ پرینوش зебои ҷовидон, ҳамеша зебо, касе, ки то абад зебо бимонад; ном барои духтарон.

ПАРИРУХ پریرخ касе, ки чеҳрааш монанди парӣ бошад, соҳиби рухсори ҷамил, некӯсурат, хушрӯ; ном барои духтарон.

ПАРИРУХСОР پریرخسار ниг. парирух.

ПАРИСО پریسا зебо, хушрӯ, хушрӯй; ном барои духтарон.

ПАРИСОН پریسان монанди парӣ, парастанда, ситоишкунанда. ниг. парисо.

ПАРИЧЕҲР پری چهر паричеҳра, он ки чеҳрааш ба зебоии чеҳраи париён аст, зебо, хубрӯй, хушсурат («Муъин»); ном барои духтарон.

       На аз ҷон доданам бим аст дар меҳр,

       Ки сад ҷонам фидои он паричеҳр. (Ф. Гургонӣ)

ПАРИЧЕҲРА پریچهره аз асмои духтарон; парирӯй, парирухсор, зебо, бисёр хушрӯй («ФЗТ»); зеборӯй, хушгил, касе, ки чеҳраи монанди чеҳраи парӣ дорад («Амид»).

       Паричеҳра фарзанд дорад яке,

       К-аз ӯ шӯхтар кам бувад кӯдаке. (Абӯшакури Балхӣ)

 

       Эй паричеҳра, лабе чун гули хандон дорӣ,

       Қади чун сарву рухе чун маҳи тобон дорӣ. (Саййидо)

ПАРӢپری бисёр хушрӯй ва нексурат; ситоишкунанда; зебои мафтункунанда; ин ном мансуби занон аст.

ПИРӮЗА پیروزه ном барои духтарон аст; маънии он дар фарҳангҳо: 1. фирӯза («Фарҳехта», «Муъин»); навъе аз сангҳои қиматбаҳои кабудранг ё осмониранг, ки барои зебу зинат ба кор мебаранд («ФЗТ»); санге, маъдании гаронбаҳо ва осмониранг, ки ангуштарӣ ва зинатро ба кор аст; ҷавҳаре бошад конӣ, фирӯза муарраби он аст («Бурҳон»); ҷавҳаре аст, ки маъдани он шаҳри Нишобур аст ба Хуросон ва ба фирӯза, ки муарраби он аст, маъруф аст, гӯянд, дар он нигаристан рӯшноии дида бияфзояд ва аз он бар ангуштарӣ ниҳанд («Анҷуманоро»-и Носирӣ»);

       Биёростандаш ба дебои зард,

       Ба ёқуту пирӯзаву лоҷвард. (Абулқосим Фирдавсӣ)

2. ба ранги фирӯза («Муъин»); кабуд («Фарҳехта»); пирӯзаранг, дорои ранге чун фирӯза («Деҳхудо»).

ПОКДУХТ پاکدخت духтари поку зебо.

ПОКНОЗ پاکناز покизаноз, касе, ки нозаш табиӣ бошад, хушноз; аз асмои бонувон аст.

ПОКНОМ ﭘﺎکﻧﺎم зебоном, дорандаи номи зебо ва покиза, покизаном; ном барои ҳам мардон ва ҳам занон бошад.

ПОКРУХ پاکرخ исми риҷол аст; 1. покрӯй, зеборӯй, дорандаи рухсораи ҷамил;

2. дурахшон;

3.киноя аз кӯдак, ки рухсораи пок дорад.

ПУРМОҲ پرماه 1. моҳи шаби чаҳордаҳум;

2. ҷамил монанди моҳ; ном барои духтарон аст.

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(0)
ҲАНУЗ ШАРҲ НЕСТ
Шарҳ