НОМИ ПИСАРОНА
Номҳо бо ҳарфи "О"
189
0

– О –

ОБИДА а. عابده муаннаси обид; зани Худопараст ва покдоман.

ОБНӮШ آبنوش номест мансуб ба занон; маънии он дар фарҳангҳо: 1. дӯстдори рӯшноӣ («Зебоном»);

2. номи зане мебошад дар достони «Вису Ромин».

ОБОН آبان аз асмои занон; маънии он дар фарҳанг: 1. моҳи ҳаштуми соли шамсӣ, ки ба 23 октябр – 21 ноябр рост меояд («ФЗТ», «Fиёс», «Муъин»); тибқи тақвими кунунӣ, мутобиқ бо моҳи дувуми пойиз аст («Фарҳехта», «Дурҷ», «Амид», «Сиҳоҳ»); мутобиқи бурҷи Ақраб ва ташрини аввал, яъне моҳи дувуми хазон, миёни меҳр ва озар ва онро обонмоҳ ва обон низ гӯянд («Деҳхудо»); ва офтоб дар ин моҳ (обон) дар бурҷи Ақраб бошад («Наврӯзнома»);

2. рӯзи даҳуми ҳар моҳи шамсӣ («Фарҳехта», «Дурҷ», «Fиёс», «Муъин»);

3. номи ҳамсари Доро – подшоҳи давраи Сосонӣ.

ОВИД آوید номест мансуб ба зан; маънии он дар фарҳанг: огоҳ, доно («Зебоном»).

ОВИН آوین номест занонро; маънии он дар фарҳанг: нигаристан, тамошо кардан, бо жарфнигарӣ баррасӣ кардан («Зебоном»);

ОВИНО آوینا ном барои зан аст; маънии он дар фарҳанг: пинҳон, нопайдо, ноошкор («Зебоном»).

ОВИСТО آویستا ном барои занон бошад; маънии он дар луғат: огоҳидиҳанда («Зебоном»).

ОВИШ آویش исмест аз асмои занон; маънии он дар фарҳанг: ошкор, ҳувайдо, пайдо («Зебоном»); равшан, аён.

ОЗАРГУЛ آذرگل аз асмои занон; номи гули оташранг; вартоҷ, офтобпараст.

ОЗАРҲУР آذرهور номи зардуштӣ.

ОЗАРҲУМОЮН آذرهمایون зане ҷодугар аз наҷоди Сом.

ОЗОД آزاد (Озот – паҳлавӣ) номест мансуби мардон ва занон; маънии он дар фарҳангҳо: 1. раҳо, вораста, халос, фориғ; аз қайду тааллуқот фориғ; касе, ки бандӣ ва асир нест; муқобили зиндонӣ («ФЗТ», «Муъин», «Фарҳехта», «Fиёс», «Деҳхудо», «Ф.Шоҳнома»); хуррам («Амид»);

       Баҳор омад, дарахтон гул кушоданд,

       Чу хубон уқдаи кокул кушоданд.

       Ҳама озодаву озод, гӯӣ,

       Ки аз пои асирон ғул кушоданд. (Лоиқ Шералӣ)

2. бемушкилӣ, бехалал, ба осонӣ («ФЗТ»);

       Бо дода қаноат куну бо дод бизӣ,

       Дар банди такаллуф машав, озод бизӣ. (Рӯдакӣ)

3. тамом, комил, пурра («ФЗТ»); беайб ва комил («Fиёс»); мукаммал, бенуқс;

       З-он пас ки ҳазор ғусса хӯрдам

       Дар бандагият се соли озод. (Камоли Исмоил)

4. соҳиби хислатҳои накӯ, асилзода, шариф, наҷиб, ҷавонмард («ФЗТ», «Ф.Шоҳнома»); восил («ФНЭ»); набил;

       Зи шоҳон касе чун Сиёвуш набуд,

       Чун ӯ роду озоду хомуш набуд. (Абулқосим Фирдавсӣ)

5. хурсанд, шод, шодмон, масрур, фараҳманд;

       Зи фарзанд бошад падар шоддил,

       Зи ғамҳо бад-ӯ дорад озод дил. (Абулқосим Фирдавсӣ)

6. сарбаланд, сарфароз («Деҳхудо»);

       Кист мавло? Он ки ӯ шодат кунад,

       Ҳамчу сарву савсан озодат кунад. (Ҷалолуддини Румӣ)

7. солим, бегазанд («Деҳхудо»);

       Ҳамеша тан озод бодат зи ранҷ,

       Пароканда ранҷу пуроганда ганҷ. (Фирдавсӣ)

8. вораста, беалоқа ба мол ва ҷоҳ монанди он («Деҳхудо»); ринд, дарвеш («Деҳхудо»);

9. пок, афиф, мубарро, барӣ.

       Чунин дод посух, ки дил шод дор,

       Зи ҳар бад тани хеш озод дор.(Абулқосим Фирдавсӣ)

10. маҷ. бахшидан, афв кардан («Деҳхудо»);

11. Озод Аминзода – шоираи тоҷик, духтари шоир Муҳиддин Аминзода (1933-2009).

ОЗОДА آزاده номи занона; маънии он дар фарҳангҳо: 1. раҳо («Муъин»); он ки бандаи кас набошад («Фарҳехта»); озод ва вораста («Амид»);

       Чӣ гуфт он сухангӯи озодмард,

       Ки озодаро коҳилӣ банда кард. (Абулқосим Фирдавсӣ)

2. сахӣ, карим, дасткушод («ФЗТ»);

       Гар сифла ба молу ҷоҳ аз озода беҳ аст,

       Саг низ ба сайд аз одамизода беҳ аст. (Саъдии Шерозӣ)

3. паҳлавон, диловар, далер («ФЗТ»);

       Чу Виру дид гурдонро чунин зор,

       Ба гирди Қоран-андар кушта бисёр,

       Бигуфт озодагонашро ба тундӣ,

       Ки аз ҷанговарон тунд аст кундӣ. (Ф. Гургонӣ)

4. тоза, покиза («ФЗТ»);

       Сари кӯҳи баланд истода бошӣ,

       Ба ёри қадрасе дилдода бошӣ,

       Шавӣ ҳамдостони обшорон,

       Чу домони саҳар озода бошӣ. (Лоиқ Шералӣ)

5. бепарво; тарки дунё карда, қаландармашраб («ФЗТ»);

6. лақаби хосси эрониёни қадим («Ф.Шоҳнома», «ФЗТ»); эронӣ («Муъин»);

       Бихуфтанд туркону озодагон,

       Ҷаҳон шуд ҷаҳонҷӯйро ройгон. (Абулқосим Фирдавсӣ)

7. асил, наҷиб («Муъин»); озодмард, ҷавонмард («Амид»);

8. Баҳроми Гӯр маъшуқае дошт, ки Озода ном дошт ва ӯ найнавоз буд.

ОЗОДСАРВ // ОЗОДАСАРВ آزادسرو//آزاده سرو номест барои ҳам риҷол ва ҳам занон; 1. маҷ. бонуи зеборухсор ва мавзунқоматро мегӯянд;

       Басе барнаёмад бар ин рӯзгор,

       Ки озодасарв андаромад ба бор. (Фирдавсӣ)

2. номи яке аз андешамандони зардуштӣ, нависандаи «Номаи фарзонагон» («ФНЭ»);

3. номи касе, ки Фирдавсӣ достони марги Рустамро аз забони вай нақл мекунад («Ф.Шоҳнома»).

ОИША а. عایشه аз асмои занон бошад; 1. зинда, барҳаёт;

2. Оиша духтари яке аз чор хулафои рошидин Абӯбакри Сиддиқ аст. Ӯ яке аз ҳамсарони Расули гиромӣ, салаллоҳу алайҳи васаллам, буд. Паёмбар (с) баъд аз вафоти Хадиҷа ӯро ба занӣ гирифтаанд. Оиша, разияллоҳу анҳо аз фиқҳ ва шеър огаҳӣ дошт ва ӯ ривоёти касир аз паёмбар (с) нақл кардааст. Уламои омма ва аҳли суннат бад-он ривоёт тамассук мекунанд. Гуфтаанд, ки аз ӯ ҳудуди 2210 ҳадис ва ривоят нақл шудааст (613 – 678 м.)

ОҚИЛА а.عاقله муаннаси оқил; зани хирадманд («Амид»).

ОЛИЯ а. عالیه муаннаси олӣ.

ОМИНА آمنه номи духтарона; маънии он дар фарҳанг: 1. ба форсӣ, тӯдаи ҳезум («ФНЭ»);

2. номи модари Ҳазрати Муҳаммад («ФНЭ»).

ОМИНИД آمنید аз асмои занон; 1. хирадманд, огоҳ («Зебоном»);

2. нерӯи хирад ва дониш («Зебоном»);

3. номи дабири Дориюш («Зебоном»);

ОМИТИС آمتیس ном барои духтарон; маънияш дар фарҳанг: 1. падидомада аз нерӯи хирад, нишондиҳандаи нерӯи хирад ва огоҳӣ («Зебоном»);

2. номи духтари Остиёк ном шахсест, ки аз подшоҳони Мод буд; Омитис ҳамсари Куруши бузург буд.

ОНДИЁ آندیا ном барои бонувон. 1. дур будан аз бадӣ ва зиштӣ бошад (зебоӣ, меҳрубонӣ, оростагӣ);

2. номи ҳамсари Ардашери якум мебошад.

ОНИД آنید номест аз номҳои занон; маънияш дар фарҳанг: 1. меҳрубон («Зебоном»); дорандаи меҳру муҳаббат;

2. хушрӯ («Зебоном»); зеборух, соҳибҷамол, некӯрӯй, ҷамил ва гулчеҳра;

3. ороста («Зебоном»); зинатбахшидашуда, орододашуда.

ОНИМО آنیما ном барои занон аст; бениёз («Зебоном»).

ОНИТ آنیت номест барои занҳо; оростагӣ («Зебоном»);

2. меҳрубонӣ («Зебоном»);

3. хушрӯйӣ («Зебоном»).

ОНИТО آنیتا ном барои занон аст; 1. оростагӣ («Зебоном»);

2. меҳрубонӣ («Зебоном»);

3. хушрӯйӣ («Зебоном»); зебоӣ, раъноӣ, некрӯйӣ.

ОНОҲИД آناهید ном барои занон аст; 1. беолоиш, дур аз нопокӣ («Зебоном»); орӣ аз палидӣ;

2. номи фариштаи об («Зебоном»); номест мансуб ба занон.

ОНОҲИТ آناهیت 1. бегонагӣ аз нопокӣ ва зиштӣ бошад.

ОНОҲИТО آناهیتا ин ном барои занон бошад. беолоиш, дур будан аз бадӣ, дурӣ аз нопокию зиштӣ, афиф, муқаддас;

ОНӮШ آنوش аз номҳои занон бошад; бемарг, ҷовидон («Зебоном»).

ОРЗУ آرزو аз номҳои духтарона бошад; маънияш дар луғот: 1. хоҳиш, майл («Ф.Шоҳнома»); ком, мурод («ФНЭ»).

       Дарё гуҳарфурӯш аст аз орамидани мавҷ,

       Гар орзу бимирад, фарзонаро арӯсест. (Бедил)

2. интизор, таваққуъ, амал;

       Як дилу сад орзу бас мушкил аст,

       Як муродат бас бувад, чун як дил аст.(Амир Ҳусайнӣ)

3. ҳавас, майл;

       Як даст ҷоми бодаву як даст зулфи ёр,

       Рақсе чунин миёнаи майдонам орзуст. (Румӣ)

4. чизи матлуб, ҳоҷат;

       Орзу мехоҳ, лек андоза хоҳ,

       Барнатобад кӯҳро як барги коҳ. (Ҷалолуддини Румӣ)

5. номи зани Салм («Ф.Шоҳнома»);

6. номи духтари Моҳёри ҷавоҳирфурӯш ва зани Баҳроми Гӯр («Ф.Шоҳнома»).

ОРИЁНОЗ آریاناز зебои озода ва арҷманд; ном барои бонувон бошад.

ОРИФА а. عارفه ҳадия, лутфу марҳамат, меҳрубонӣ; номи духтарона.

ОРОГУЛ آراگل ороста чун гул; ном аст духтаронро.

ОРОСТА آراسته музайян («ФНЭ»); ороишшуда, зебонигор; ин номро ба духтарон гузоранд.

ОРМИНДУХТ آرمیندوخت духтари хушбахткунанда, духтари оромишдиҳанда; ба муроде ин ном ба духтар гузоранд, ки саодату оромӣ орад.

ОФАРИН آفرین ном барои занон аст; ситоиши нек, дуруд ва ситудан бошад.

       Офарин ҷонофарини покро,

       Он ки ҷон бахшид муште хокро. (Аттори Нишопурӣ)

ОФТОБ آفتاب номест мансуб ҳам барои занон ва ҳам барои мардон; 1. шамс, хур, хуршед, меҳр, шед, бузургтарин кавкаби осмон аст, ки ҳар саҳар тулӯъ мекунад ва рӯйи заминро равшанӣ ва гармӣ мебахшад ва ҳангоми шаб фурӯ мешавад.

       Адл аст вориси ҳама осори ақли пок,

       Ақл аст офтоби дилу адл аз ӯ зиёст.(Носири Хусрав)

 

       Чунон нуронӣ аз фарри ибодат,

       Ки гӯӣ офтобонанду моҳон. (Саъдии Шерозӣ)

2. гармобахши равшан («Зебоном»);

3. нури шамс, хуршед;

4. маҷ. шароб бошад.

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(0)
ҲАНУЗ ШАРҲ НЕСТ
Шарҳ