НОМИ ПИСАРОНА
Номномаи Исломӣ | Номҳои писарона бо ҳарфи "Х"
349
0

– Х –

    ХАБИР - خبیر огоҳ, хабардор, кордон (яке аз номҳои Худо)

ХАЙЁМ а. خیام 1. устои хаймасозӣ, хаймасоз, чодирдӯз («ФЗТ», «Амид», «Фарҳехта», «Дурҷ», «ФНЭ», «Муъин»); саропардадӯз («Вожаҳои сара»);

3. хайманишин, касеро гӯянд, ки дар хайма рӯз гузаронад, касе ки дар хайма зиндагонӣ кунад, хайманишин; 

4. хаймафурӯш («Амид», «Фарҳехта», «Дурҷ», «Деҳхудо»); 

6. Хайёми Нишопурӣ аз шуаро ва риёзидонони форсу тоҷик, даргузашта ба соли 1123. 

ХАЙР а. خیر 1. хубӣ, некӣ («ФЗТ»); муқобили шар(р);

2. нек, хуб, нағз («ФЗТ»); 

3. фоида, нафъ, манфиат («ФЗТ»).

ХАЙРАНДЕШ خیر اندیش 1. толиби некӣ, хоҳони хубӣ, некхоҳ, роғибу талабгори некӣ барои мардумон;

2. дорандаи андешаи хуб, хубфикр, некпиндор.

ХАЙРУДДИН а. خیرالدین некӯкори дин, шахси ба кори дин хизматкунанда.

ХАЙРУЛЛОҲ а. خیرالله некӯӣ ва хайри Худо.

ХАЛИЛ а. خلیل 1. дӯст, дӯсти меҳрубон, дӯсти наздик («ФЗТ»); дӯсти якдил, дӯсти вежа, дӯсти содиқ («Амид»); дӯсти холис («Фарҳехта», «Дурҷ», «Fиёс», «Муъин»); дӯсти мухлис («ФНЭ»); рафиқ, ёр («Мунтаҳо»); содиқ дар дӯстӣ, холис дар дӯстӣ («Мунтаҳо», «Тоҷ-ул-арӯс»); дӯсте, ки халал дар он нест («Деҳхудо»);

2. шакли кӯтоҳи Халилуллоҳ, ки лақаби Иброҳими пайғамбар аст («ФЗТ», «Ф.Ҷомӣ», «Fиёс»); Иброҳим («Амид»); лақаби ҳазрати Иброҳими пайғомбар аст ва ӯро Халилурраҳмон низ мегӯянд («Деҳхудо»). 

ХАЛИЛУЛЛОҲ а. خلیل الله1. лақаби Иброҳими паёмбар (а); 

2. дӯсти Аллоҳ, дӯсти Худо.

   ХАТТОБ - خطاب хитобкунанда, баёнкунанда

   ХИЗР - خضر сабзазор; номи яке аз пайғамбарони илоҳӣ

   ХИСРАВ // ХУСРАВ خسرو дар «Сироҷ-ул-луғот» ва «Баҳори Аҷам»» 1. шоҳ, подшоҳ, султон, амир («ФЗТ», «Ф.Шоҳнома», «ФНЭ», «Бурҳон»); подшоҳи бузург («Амид»); султони азимушшаън («Фарҳехта», «Дурҷ»); Кисро, Қайсар; ҳар подшоҳи соҳибшавкат («Бурҳон», «Деҳхудо»).

2. некном; некномӣ;

3. номи подшоҳи Эрони қадим, ки аз рӯи достон ошиқи Ширин буд («ФЗТ»); номи Хусрави Парвиз, подшоҳи Эрон («Ф.Шоҳнома»); 

ХОҚОН т. خاقان 1. подшоҳи бузург, хони хонон, шоҳаншоҳ («Ф.Ҷомӣ»); 

2. лақаби подшоҳони муғул ва турк («Ф.Ҷомӣ», «Ф.Шоҳнома»); 

ХОЛИД а. خالد 1. ҷовид, ҳамеша, доим («Fиёс», «Амид»); ҷовидон; ва лозим; ва ғайримунфак аз чизе, аз ин ҷиҳат Худои таолоро холид натавон гуфт («Мунтахаб»); поянда, ҷовидонӣ, мондагор («Вожаҳои сара», «ФНЭ»); ҷовидона («Муҳаззаб-ул-асмо»); побарҷой, барҷой; 

1. унвонест, ки ба подшоҳони Чин ва Туркон додаанд («Фарҳехта», «Дурҷ»).

ХОНЗОДА خانزاده раисзода, шоҳзода, бузургзода.

ХОЛИҚ а. خالق Офаридгор, офаринанда, аз асмои сифатии Худо; ниг. Абдулхолиқ.

    ХОЛИС -  خالص беомезиш, беолоиш, беғаш, соф, пок, сара

     ХОҶА خواجه 1. сардор, сарвар, соҳиб, хӯҷаин («ФЗТ», «Ф.Ҷомӣ»).

2. калимаи лақабмонанд, ки нисбат ба шахси муҳтарам кор фармуда мешавад («ФЗТ»); калимаи эҳтиром («Ф.Ҷомӣ»);

3. Муҳаммад (с)-ро низ Хоҷа гӯянд; он ки шунидаӣ, ки Хоҷаро соя набуд, рост аст аз ду ваҷҳ: яке ваҷҳи он, ки Хоҷа офтоб буд, ки «сироҷан муниран» ва офтобро соя набошад, дувум он, ки ӯ султони дин буд ва султон худ сояи Ҳақ аст ва сояро соя набошад («Фарҳангномаи татбиқӣ»).

4. мурод аз пир, муршид («Ф.Ҷомӣ»).

ХУБСИРИШТ خوبسرشت1. некнажод, покзод;

2. дорандаи хислатҳои накӯ ва шоиста, нексират.

ХУБЧЕҲР // ХУБЧЕҲРА خوبچهر //خوبچهره номест муштарак занон ва мардонро; ҷамил, гулчеҳра, зеборух, паричеҳра, соҳиби зебоӣ.

ХУРСАНД خرسند ном аст ҳам барои мардон ва ҳам занон; 1. шод, хушҳол, хушнуд («ФЗТ»); хуш («Амид»); башшош («Фарҳехта», «Дурҷ», «Ф.Шоҳнома», «ФНЭ»); масрур, хуштабъ, дилшод («Ф.Ҷомӣ», «Fиёс»); ҳамеша хуш («Бурҳон», «Деҳхудо»);

2. розӣ («ФЗТ», «Fиёс», «Амид»); он ки ризо ба қазо диҳад («Фарҳехта», «Дурҷ»); он ки қаноат варзад, қонеъ («Фар-ҳехта», «Дурҷ», «Fиёс»); шокир («Онандроҷ»); касеро гӯянд, ки ризо ба қазо дода бошад ва ба ҳар чӣ ӯро пеш ояд, шокиру розӣ бувад («Бурҳон», «Деҳхудо»); 

4. ором («Ф.Шоҳнома»).

ХУРСАНДМУРОД خرسندمراد касе, ки ба мурод расида; номи мардона дар номгузории муосири тоҷикӣ.

ХУРШЕД  خورشید1. яке аз савобит, ки замин ва сайёроти дигар даври он мегарданд ва аз он касби нур мекунанд, ҳаҷми он 1310000 баробари ҳаҷми замин ва фосилааш то замин 149 миллион километр ва наздиктарини савобит бар замин мебошад;

2. ба маънии таркибии он офтоби равшан («Fиёс»); 

3. ҳар ситораи собите, ки маркази яке аз манзараҳои шамсӣ бошад («Фарҳехта», «Дурҷ»).

ХУРШЕДФАР خورشیدفر дорандаи фарру шукӯҳ.

ХУРЧЕҲР خورچهر аз асмои мардон; 1. рухсораи чун офтоб, рӯйи мисли хуршед. 2. соҳиби чеҳраи тобон, гармрӯ, нуронӣ, банур.

ХУШНОМ خوشنام касе, ки бо номи нек шуҳрат ёфтааст, шаҳир ва маъруф; некном.

ХУШНУД خوشنود аз номҳои мардон; хурсанд, шод, розӣ («ФЗТ»); шодмон, хушҳол («Амид»); нек, хуб, хуш («Ф.Ҷомӣ»).

ХОҶА -  خواجھ соҳиб, хӯҷаин, мансуб ба насли хоҷагон

ХУДОГӮЙ - خداگوی Худоро зикркунанда

ХУДОҶӮЙ - خداجوی мӯътақид, диндор, мӯъмин

ХУДОЁР - خدایار дӯсти Худо, худопараст

ХУДОЙДОД - خدایداد худодода, фитрӣ, модарзод

ХУРРАМ - خرم шод, хурсанд, хандон, босафо

ХУШБАХТ - خوش بخت некбахт, саодатманд

ХУШДИЛ - خوشدل шодмон, хурсанд, масрур

ХУШРУЗ - خوشروز хушбахт, осудаҳол

 

– Ҳ –

 

ҲАБИБ а. حبیب дӯст («Тарҷумон»-и Ҷурҷонӣ); маҳбуб, муҳиб, дӯстдор, дӯстгон («Деҳхудо»); дӯстдошта, маъшуқ («ФЗТ»); дӯст («Ф.Шоҳнома»); дӯстдошташуда («Ф.Ҷомӣ»); дӯсти муҳиб ва маҳбуб ҳар дуро гӯянд («Мунтахаб»); ёр («Муъин», «Фарҳехта», «Дурҷ»). 

ҲАБИБУЛЛОҲ а. حبیب الله 1. дӯсти Худо, маҳбуби Худо; 

2. лақаби ҳазрати рисолатпаноҳ Муҳаммади Мустафо (с).

ҲАЙДАР а. حیدر 1. шер, асад («Ақраб-ул-маворид», «Муъин», «Онандроҷ», «Фарҳехта»); шери даранда («Fиёс», «Мунтахаб», «Вожаҳои сара»); шери кӯтоҳқад («Амид»);

2. номи Алӣ ибни Абитолиб («Шарафнома», «Деҳхудо»); лақаби Алӣ – домоди пайғамбар («ФЗТ»); ва лақаби амирулмӯъминин Алӣ (р) («Fиёс», «Мунтахаб»); лақаби Алӣ (р) ибни Абитолиб («Муъин»).

ҲАКИМ а. حکیم 1. доно, донишманд, соҳиби ҳикмат, олим («ФЗТ», «Fиёс», «Амид», «Мунтахаб»); фарзона («Мафотеҳ-ул-улум», «Фарҳанги Асадӣ»); фарзон, хирадпажӯҳ, донанда, хирадманд («Деҳхудо»); файласуф («ФНЭ», «Муъин); ҳикматдон («Ф.Ҷомӣ», «Фарҳехта», «Дурҷ»);

2. табиб, муолиҷакунанда, пизишк («ФЗТ», «Муъин», «ФНЭ», «Фарҳехта», «Дурҷ», «Вожаҳои сара»);

3. дурусткор, росткирдор («Муҳаззаб-ул-асмо»); кунандаи корҳои сазовор («Деҳхудо»); иҷрокунандаи аъмоли шоиста; росткор («Даҳҳор», «Fиёс», «Мунтахаб»); устуворкор, яъне касе, ки корҳояш аз рӯйи доноӣ ва биноӣ бошад («Амид»);

4. ростгуфтор, ростгӯ, содиқ ба гуфтор; 

5. бузургвор, род; 

6. ниг. Абдулҳаким.

ҲАЛИМ а. حلیم 1. хушхулқ, мулоим; бурдбор, таҳаммулкунанда («ФЗТ», «Fиёс», «Амид», «Муъин», «Фарҳехта», «Дурҷ»); нармсор, нармхӯ («Вожаҳои сара»); хештандор («Мунтаҳо», «Онандроҷ», «Деҳхудо»); 

2. дар истеъмоли форсиён номи ошест маъруф («Баҳори Аҷам», «Fиёс»); 

3. оҳиста («Вожаҳои сара»); шикебо, босабру таҳаммул, собир.

ҲАМЗА а. حمزه 1. шер, асад; 

2. номи амми паёмбари гиромӣ (с) буд; Ҳамза ибни Абдулмутталиб дар соли севуми ҳиҷрат дар ғазваи Уҳуд ба шаҳодат расида буд; ӯ мулаққаб ба Саййидушшуҳадо гардидааст.

ҲАМИД - حمید писандида, хуб, нек, сутуда

ҲАМДАМ -  ھمدم ҳамнафас, дӯсти бисёр наздик, ҳамнишин

ҲАМРОЗ -  ھمراز нафаре, ки ба ӯ рози дил гӯянд

ҲАНБАЛ - حنبل номи имоми бузург

ҲАНИФ -  حنیف дар ақидаи худ пойдор, устувор, ҳақиқӣP13F

ҲАСИБ -  حسیب ҳисобкунанда, соҳиби ҳасаб, бузургвор

ҲИКМАТ - حكمت илм, дониш, хирад, фазилат, панд, андарз

ҲИЛОЛ -  ھلال моҳи нав

ҲИММАТ -  ھمت азми қавӣ, ҷаҳд, саховат, ҷавонмардӣ

ҲИШОМ -  ھشام олиҳиммат, ҷавонмард; номи чанд саҳоба

ҲОДӢ - ھادی роҳнишондиҳанда, роҳнамо, ҳидояткунанда

ҲОМ - حام муҳофизаткунанда; писари Нӯҳи пайғамбар (а)

ҲОҶИБ - حاجب дарбон, пардадор

ҲОРУН - ھارون мунаввар, равшан; бародари Мусо (а)

ҲОШИМ - ھاشم ноншикан, тақсимгари молиётP15F

ҲОТИФ - ھاتف овоздиҳанда аз ғайб, ҷеғзананда, нидокунанда

 ҲАСАН а. حسن1. соҳиби ҳусн, зебо, хуб, некӯ («ФЗТ», «Fиёс»); наъти музаккар аз ҳусн, ҳусайн, ҳусон, ҳассон, ҳосин, ҳуснон; хуб, нек, хубрӯй, хуш, соҳиби ҷамол («Деҳхудо»); ҷамил («Муъин», «Фарҳехта»); нағз («Вожаҳои сара»); 

2. писанд ва хуҷаста; 

3. исми хоси мард («ФЗТ»);

4. номи набераи калонии Муҳаммад («ФЗТ»); писари Ҳазрати Алӣ (р) ки ба ҷаддаш Муҳаммад (с) хеле зиёд монанд буд.

Гуфт з-он фазле Ҳузайфа бо Ҳасан,

То бад-он шуд вазъу тазкираш ҳасан. (Румӣ)

ҲОБИЛ а. هابیل Ҳобил писари Одам (а), буд ва ӯ аввалин кас, ки набӣ буд ва мурсал буд; ҳикояти хусумати бародараш Қобил бо ӯ маъруф аст.

ҲОМИД а. حامد шукркунанда, ситоишгар, санохон («ФЗТ»); наъти фоъилӣ аз ҳамд, ҳамдкунанда, дурудфиристанда, сипосгузор, ситоянда («Деҳхудо», «Муъин», «ФНЭ», «Вожаҳои сара»).

ҲОТИМ // ҲОТАМ а. حاتم1. довар, қозӣ, ҳоким («ФНЭ»); 

2. номи шахсе аз араб, ки дар саховат ва некӯкорӣ машҳур гардидааст ва ӯро бештар Ҳотами Тойӣ гӯянд («ФЗТ»); номи сахии машҳур; Ҳотами мазкур ибни Абдуллоҳ писари Саъди Тойӣ мансуб ба қабилаи Тай («Fиёс»). 

ҲОФИЗ а. حافظ 1. нигаҳдоранда ва муҳофиз, нигаҳбон; 

2. ҳифзкунанда, азбардоранда; 

3. тахаллуси Хоҷа Шамсуддин Муҳаммад ибни Баҳоуддини Шерозӣ мулаққаб ба Лисонулғайб, ғазалсаройи номии Эрон, ки девонаш садҳо бор чоп шудааст («Амид»); 

3. аз асмои Худо; ниг. Абдулҳофиз.

ҲУМОЮН همایون муборак, хуҷаста, фархунда, хуш, неку хуб. 

ҲУМОЮНБАХТ همایونبخت хушбахт, соҳибиқбол, саодатёр, некбахт.

ҲУСАЙН а. حسین1. хубак; тасғири “ҳасан” («Мунтахаб», «Fиёс»); соҳибҷамол («Муъин»); хуб ва некӯ («Амид»); соҳибҷамол («Деҳхудо»); некӯкак («Фарҳехта», «Дурҷ»); зебояк; 

2. писари дувуми ҳазрати Алӣ (р) аз завҷааш Фотима, разияллоҳу анҳо, духтари паёмбари гиромӣ (с) аст, ки дар дашти Карбало ба шаҳодат расида, дар ҳамон ҷо бо ҳамроҳонаш, ки 100 нафар буданд, дафн шудаанд;

ҲУВАЙДО - ھویدا равшан, зоҳир, ошкор, намоён, аён

ҲУД - ھود номи пайғамбар

ҲУШАНГ - ھوشنگ боҳушу ақлу хирад; номи шоҳ

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(0)
ҲАНУЗ ШАРҲ НЕСТ
Шарҳ