Номи писарона
Номҳо бо ҳарфи "Х"
117
0

– Х –

ХАДИҶА а. خدیجه 1. кӯдак («ФНЭ»); кӯдаки пеш аз муҳлат таваллудшуда;

2. муаннаси хадиҷ; ноқае, ки пеш аз муддати ҳамл таваллуд шавад («ФНЭ»);

3. Уммулмуъминин, духтари Хувайлд аз ашрофи Қурайш, нахустин завҷаи ҳазрати Расул, модари Фотимаи Заҳро, аввалин зане, ки ба пайғомбар имон овард («Амид»); модари ҳазрати Фотима, разияллоҳу анҳо («Мадор», «Нисоб», «Fиёс»); Хадиҷаи Кубро нахустин ҳамсари паёмбар («ФНЭ»);

Эзоҳ: Дар забони имрӯзаи тоҷикӣ бештар дар шакли Хадиҷа дар номгузории духтарон истифодат мешавад.

ХАЙРӢ а. خیری 1. гиёҳест дорандаи лавни сурх ва сафед;

2. гули зард бошад хушбӯй («Сиҳоҳ»); гулест зардранг, ки миёнсиёҳ бошад ва онро ҳамешабаҳор гӯянд, гулест ва анвои он бисёр аст, яке аз онҳо сиёҳранг аст ва онро хайрии хитоӣ мегӯянд ва дигаре бунафш аст ва онро хайрии мирдайнӣ ва хайрии ҳафтранг номанд ва яке дигар сафед ва сурх ва саҳроист ва хайрии хизомӣ гӯянд ва навъи дигар зард аст ва онро шерозӣ номанд ва гули ҳамешабаҳор ҳамон аст («Бурҳон», «Деҳхудо»);

       В-он қатраи борон, ки чакад бар гули хайрӣ,

       Чун қатраи май бар лаби маъшуқаи майхор.

(Манучеҳрии Домғонӣ)

       Дар чапу рост савсану хайрӣ

       В-аз пасу пеш наргису райҳон. (Фаррухӣ)

3. ранги сурх («Бурҳон», Ҷаҳонгирӣ, «Деҳхудо»).

ХАЙРУННИСО а. خیر النسا 1. афзалтарини занон, беҳтарин занон;

2. лақаби ҳазрати Фотимаи Заҳро (р).

ХАНСА а. خنسه номи шоираи номии араб, ки дар аҳди пайғамбари гиромӣ (с) ва баъди марги эшон зиндагонӣ кардааст; чор фарзанди ӯ дар ҷанги Қодисия ба шаҳодат расидаанд.

ХИРОМОН خرامان хушандом, нозанин, хушхиром, хироманда.

ХОЛИДА а. خالده шакли занонаи холид.

ХОТИРА а. خاطره ёдгор, воқеоти мозӣ аз ҳаёти инсон, ки дар зеҳни ӯ боқӣ мондааст.

ХУБРУХ خوبرخ зебо, ҷамил некрухсор, хушрухсор, зеборӯй, хушрӯ; ном аст барои мардон ва барои занон.

       Ба беша яке хубрух ёфтанд,

       Пур аз ханда лаб ҳар ду биштофтанд.

       Нигоре бидиданд чун навбаҳор,

       Ки аз як назар шер орад шикор.(Абулқосим Фирдавсӣ)

ХУБРУХСОР خوب رخسارҷамил, соҳибҷамол, зеборӯ, хушрӯ, нозанин, хушсимо.

       Ҷавонон хурраманду хубрухсор,

       Валекин дар вафо бо кас напоянд. (Саъдии Шерозӣ)

ХУБРӮ // ХУБРӮЙ خوبرو //خوبروی зеборӯй, хушрӯй, соҳибҷамол ва қашангу нозанин.

       Писар буд мар ӯро яке хубрӯй,

       Ҳунарманду ҳамчун падар номҷӯй.(Фирдавсӣ)

       Бале, мева зи мева ранг гирад,

       Зи хубон хубрӯ хубӣ пазирад. (Абдурраҳмони Ҷомӣ)

ХУРШЕДБОНУ خورشیده بانو 1. бонуи мисли хуршед, зани монанди шамс;

2. бонуи дурахшон.

ХУШГӮ خوشگوхушзабон, хушсухан, хушгуфтор.

ХУШМАНЗАР خوش منظرзеборӯй, соҳиби рухсораи ҷамил.

ХУШНАВО خوشنوا хушовоз, соҳиби савти накӯ

ХУШНАВОЗ خوشنواز мутриб, донандаи мусиқӣ.

ХУШНАМО خوشنما хушманзар, соҳибҷамол, зебо.

ХУҶАСТА خجسته 1. муборак; хушбахт, саодатманд, фархунда («ФЗТ», «ФНЭ»); маймун («Амид», «Бурҳон», «Деҳхудо»); босаодат («Фарҳехта», «Дурҷ», «Сиҳоҳ»); ҳумоюн («Fиёс»);

       Якояк биёмад хуҷаста суруш,

       Ба сони парии палангинапӯш. (Фирдавсӣ)

2. нек, хуб, хуш («Фарҳехта», «Дурҷ», «ФЗТ», «Амид», «ФНЭ»);

3. як навъ гули зард («ФЗТ»); ба маънии гули ҳамешабаҳор («Амид»).

       Шабгир набинӣ, ки хуҷаста ба чӣ дард аст,

       Гӯӣ ки ҳама мушку маю ғолия хӯрдаст. (Манучеҳрӣ)

Хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ:
Шарҳ
(0)
ҲАНУЗ ШАРҲ НЕСТ
Шарҳ