Аз 1 то 31-уми август дар чор ноҳияи шаҳри Душанбе намоиш-фурӯш ё ярмаркаи либос ва лавозимоти мактабӣ баргузор мешавад. Ба иттилои шаҳрдории пойтахт, нуқтаҳои махсуси фурӯш ҳар рӯз аз соати 9:00 то 17:00 фаъолият карда, ба сокинон либоси мактабӣ ва дигар лавозимоти заруриро пешниҳод мекунанд.
Ҳадафи ярмарка
Ҳадафи баргузории чунин ярмаркаҳо таъмин намудани хонандагон бо либоси мактабӣ, фароҳам овардани шароити мусоид барои волидон ва пешгирӣ аз болоравии беасоси нархҳо дар остонаи соли нави таҳсил унвон мешавад. Бо вуҷуди ин, ҳар сол дар баробари ифтитоҳи ярмаркаҳо масъалаи нарх, сифати маҳсулот ва озодии интихоби волидон низ мавриди баҳс қарор мегирад.
Ярмаркаҳо дар куҷо баргузор мешаванд?
Тибқи маълумоти шаҳрдории Душанбе, дар ноҳияи Исмоили Сомонӣ намоиш-фурӯши либоси мактабӣ дар се нуқта ташкил мешавад:
- мағозаи корхонаи «Истиқлол»;
- мағозаи корхонаи «Чеварони Лола»;
- мағозаи «Гулистони Душанбе».
Дар ноҳияи Шоҳмансур панҷ нуқтаи фурӯш пешбинӣ шудааст:
- кӯчаи Валаматзода, 8, дар назди бинои ҳукумати ноҳия;
- назди Маркази савдои «Садбарг»;
- назди Маркази савдои «Ховарон»;
- назди Маркази савдои «Шукрона»;
- дар Маркази савдои «Телос».
Дар ноҳияи Фирдавсӣ ярмаркаҳо дар шаш макон баргузор мешаванд:
- дар ҳудуди бозори «Корвон»;
- дар «Дунёи нав АСК», воқеъ дар маҳаллаи 61;
- дар фабрикаи «Нассоҷии тоҷик»;
- дар Маркази савдои «Ганҷина»;
- дар корхонаи «Рахш-Сохтмон»;
- дар коргоҳи «Фаёз-2015».
Дар ноҳияи Сино ду нуқтаи намоиш-фурӯш фаъолият мекунад:
- дар ҳудуди бозори «Сафариён»;
- дар Маркази савдои «Саодат».
Дар маҷмуъ, дар чор ноҳияи пойтахт 16 нуқтаи намоиш-фурӯши либосу лавозимоти мактабӣ пешбинӣ шудааст.
Панҷ соли баргузории ярмаркаҳо
Қарори ташкили ярмаркаҳои фурӯши либос ва лавозимоти мактабӣ моҳи июли соли 2021 аз ҷониби Рустами Эмомалӣ, раиси шаҳри Душанбе, ба имзо расида буд. Инак, панҷ сол мешавад, ки дар остонаи соли нави таҳсил чунин нуқтаҳои махсус дар пойтахт фаъол карда мешаванд.
Ин иқдом бояд, пеш аз ҳама, барои дастрас намудани маҳсулоти истеҳсоли ватанӣ, танзими нарх ва фароҳам овардани имкони интихоби либоси мактабӣ ба волидон мусоидат кунад. Ҳамчунин, иштироки корхонаҳои дӯзандагии шаҳр метавонад барои муаррифии маҳсулоти дохилӣ ва дастгирии истеҳсолкунандагони ватанӣ замина фароҳам оварад.
Дар солҳои охир дар Тоҷикистон чандин корхонаи дӯзандагӣ ба истеҳсоли либоси мактабӣ машғул шудаанд. Дар ярмаркаҳо маъмулан костюм, шим, доман, курта, нимтана, камзӯл, пойафзол, ҷузвдон ва дигар лавозимоти хониш ба фурӯш гузошта мешавад. Аммо саволи асосӣ ин аст, ки оё нархи маҳсулоти пешниҳодшуда барои аксари оилаҳо воқеан дастрас хоҳад буд?
Шикояти волидон аз гаронии нархҳо
Ҳар сол бо наздик омадани оғози соли нави хониш хароҷоти оилаҳое, ки фарзанди мактабхон доранд, ба таври назаррас меафзояд. Барои як хонанда на танҳо либоси расмӣ, балки курта, пойафзол, либоси варзишӣ, ҷузвдон, дафтар, қалам ва дигар ашёи хониш зарур аст.
Дар хонаводаҳое, ки ду-се ё бештар аз ин фарзанди мактабхон доранд, омодагӣ ба соли нави таҳсил метавонад ба буҷаи оила фишори ҷиддӣ ворид кунад. Аз ҳамин сабаб, сокинон интизор доранд, ки нархи маҳсулот дар ярмаркаҳои махсус аз бозору мағозаҳои маъмулӣ арзонтар бошад.
Аммо теъдоде аз волидон мегӯянд, нархи либос ва лавозимоти мактабӣ дар ярмаркаҳо аз нархи бозор чандон фарқ намекунад. Ба гуфтаи онҳо, дар баъзе мавридҳо маҳсулоти ҳамсонро дар бозор бо ҳамон нарх ё ҳатто арзонтар пайдо кардан мумкин аст.
Дар чунин ҳолат танҳо зиёд кардани нуқтаҳои фурӯш мушкили гаронии маҳсулотро пурра ҳал намекунад. Барои самаранок будани ярмаркаҳо зарур аст, ки нархи ҳар навъи маҳсулот пешакӣ муайян ва ба таври намоён насб карда шавад. Волидон бояд имкони муқоисаи нарх, сифат, андоза ва маҳсулоти корхонаҳои гуногунро дошта бошанд.
Ҳамчунин, назорати сифати матоъ ва дӯхти либос аҳаммияти зиёд дорад. Либоси мактабӣ ҳамарӯза ва дар давоми чанд моҳ истифода мешавад. Аз ин рӯ, он бояд на танҳо зебо, балки бароҳат, босифат ва ба шустани пайваста тобовар бошад.
Харид аз макони муайян набояд маҷбурӣ бошад
Масъалаи дигари баҳсбарангез маҷбур кардани волидон ба харидани либоси мактабӣ аз як ширкат ё нуқтаи муайян аст. Дар солҳои гузашта бархе сокинон тавассути расонаҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ шикоят кардаанд, ки роҳбарони баъзе муассисаҳои таълимӣ аз онҳо талаб мекунанд, либосро аз истеҳсолкунанда ё фурӯшандаи мушаххас бихаранд.
Масъулони Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон борҳо таъкид кардаанд, ки харидани либоси мактабӣ аз макони муайян иҷборӣ нест. Волидон ва хонандагон ҳуқуқ доранд, ки либосро аз ҳар бозор, мағоза, корхона ё нуқтаи фурӯши интихобкардаи худ харидорӣ кунанд. Шарти асосӣ мутобиқ будани он ба намуна ва талаботи умумии либоси мактабӣ мебошад.
Ба гуфтаи масъулони вазорат, хариду фурӯши либоси мактабӣ тавассути мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳо, Вазорати саноат ва технологияҳои нав ва Иттифоқи «Тоҷикматлубот» ба роҳ монда мешавад. Роҳбари синф ё директори муассисаи таълимӣ ҳуқуқ надорад, ки дар ҳудуди мактаб либос ба фурӯш гузорад ё падару модаронро ба харид аз ширкати мушаххас водор кунад.
Ин нукта бояд қабл аз оғози соли таҳсил ба тамоми муассисаҳои таълимӣ расман ёдрас карда шавад. Ҳамзамон, барои волидоне, ки бо ҳолатҳои маҷбуркунӣ рӯ ба рӯ мешаванд, бояд роҳҳои мушаххаси муроҷиат ва пешниҳоди шикоят эълон гардад.
Ярмарка бояд рақобатро ба вуҷуд орад
Баргузории ярмарка замоне натиҷаи воқеӣ медиҳад, ки чанд истеҳсолкунанда дар он иштирок карда, байни онҳо рақобати солим вуҷуд дошта бошад. Агар дар ҳар нуқта танҳо маҳсулоти як ширкат пешниҳод шавад, волидон имкони муқоиса ва интихоби васеъ нахоҳанд дошт.
Аз ин рӯ, дар ярмаркаҳо бояд маҳсулоти корхонаҳои гуногун, бо андоза, тарҳ, сифат ва нархи мухталиф пешниҳод шавад. Феҳристи нархҳо низ бояд барои ҳама дастрас бошад. Назорати мақомоти зиддиинҳисорӣ, ҳифзи ҳуқуқи истеъмолкунандагон ва сохторҳои масъули шаҳр метавонад аз гаронфурӯшӣ ва пешниҳоди маҳсулоти пастсифат пешгирӣ кунад.
Мақсади ярмарка танҳо ташкил кардани чанд нуқтаи муваққатии савдо нест. Он бояд ба волидон имкон диҳад, ки дар як макон маҳсулоти босифатро бо нархи нисбатан дастрас интихоб кунанд. Дар акси ҳол, ярмарка аз бозор ё маркази савдои маъмулӣ фарқи ҷиддӣ нахоҳад дошт.
