Тибқи таҳқиқоти Nexign ва TelecomDaily, бозори алоқаи Тоҷикистон дар соли 2025 ба андозаи 13,7% афзоиш ёфта, ба 4,9 миллиард сомонӣ расид. Ба рушди бозор афзоиши шумораи муштариён, зиёд шудани трафики интернет ва густариши фарогирии шабакаҳои мобилӣ ва собит таъсир мерасонанд. Дар солҳои наздик омилҳои асосии рушди бозор тавсеаи минбаъдаи 4G ва ҷорӣ намудани 5G, рушди хизматрасониҳои B2B/B2G ва ташаккули самти дастрасии интернети фарохмаҷрои моҳворагӣ хоҳанд буд.
Ширкати Nexign ва агентии иттилоотию таҳлилии TelecomDaily таҳқиқоти бозори алоқаи Тоҷикистонро анҷом доданд. Бозор рушди устувори худро идома медиҳад: дар соли 2024 он ба андозаи 8,1% ва дар соли 2025 — 13,7% афзоиш ёфт. Суръати рушд дар ин ҷо аз нишондиҳандаҳои миёнаи ҷаҳонӣ баландтар аст: бозори ҷаҳонӣ дар солҳои 2024–2025 ҳамагӣ ба ҳисоби миёна 2,5% дар як сол афзоиш ёфт (тибқи маълумоти TM Forum), дар ҳоле ки бозори алоқаи Россия соли гузашта ба 6,5% рушд кард.
Сатҳи паҳншавии алоқаи мобилӣ дар Тоҷикистон нисбат ба аксари кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ИДМ пасттар буда, тақрибан 74% (7,8 миллион муштарӣ аз 10,6 миллион нафар аҳолӣ) ташкил медиҳад. Бозор ҳанӯз ҳам дорои иқтидори муҳими афзоиши шумора мебошад, ки аз ҳисоби пайваст кардани муштариёни нав амалӣ мегардад. Операторҳо дар минтақаҳои деҳотӣ истгоҳҳои нави базавӣ насб мекунанд, навсозии шабакаҳои LTE ва афзоиши иқтидори онҳоро, асосан дар Душанбе ва дигар шаҳрҳои калон, идома медиҳанд. Маҳз дар ҳамин минтақаҳо истифодабарии интернети мобилӣ ва хизматрасониҳои видеоӣ босуръат меафзояд ва талабот ба бастаҳои интернетии номаҳдуд ва калонҳаҷм зиёд мешавад.
Тоҷикистон дар марҳилаи ибтидоии ҷорӣ намудани 5G қарор дорад: якчанд операторҳо аллакай истгоҳҳои базавии насли панҷумро ба кор андохтаанд, дар ҳоле ки дигарон инфрасохтори асосии шабака ва магистралии худро барои хизматрасониҳои ояндаи 5G навсозӣ мекунанд. Рушди ин самтро арзиши баланди таҷҳизот, маҳдудиятҳои спектр ва имкониятҳои молиявии операторон бозмедоранд.
То соли 2028, 4G технологияи бартаридошта боқӣ мемонад, дар ҳоле ки 5G интихобан – дар пойтахт, минтақаҳои тиҷоратӣ ва баъзе объектҳои корпоративӣ рушд хоҳад кард. Операторон бештар тарофаҳои баставӣ ва номаҳдуд, инчунин хизматрасониҳои рақамӣ (молиявӣ, фароғатӣ ва барои тиҷорати хурд) ҷорӣ мекунанд. Яке аз омилҳои муҳими афзоиши даромад самти B2B/B2G хоҳад буд – каналҳои устувори мобилӣ, VPN, ҳалҳои IoT/M2M ва хизматрасониҳо барои идоракунии инфрасохтор ва назорати видеоӣ.
Дар самти дастрасии фарохмаҷрои собит (ДФ) ивазкунии марҳилавии хатҳои кӯҳнашудаи мисӣ бо нахи оптикӣ дар Душанбе ва марказҳои вилоятҳо идома дошта, инфрасохтори ибтидоии FTTH (нахи оптикӣ то манзил) ташаккул меёбад. Бо вуҷуди ин, сифат ва дастрасии фарохмаҷрои ноқилӣ дар минтақаҳо нисбат ба шаҳрҳои калон ба таври назаррас пасттар мебошад. Дар шароити маҳдуд будани фарогирии нахи оптикӣ, операторон дастрасии собити бесимро (FWA) дар асоси 4G пеш мебаранд ва бисёр хонаводаҳо бастаҳои номаҳдуди мобилиро ҳамчун интернети асосӣ дар хона истифода мебаранд.
Дар солҳои наздик густариши суст, вале устувори FTTH дар шаҳрҳо ва минтақаҳои зичаҳолӣ пешбинӣ мешавад, бо тадриҷан аз истифода баровардани шабакаҳои DSL ва мисӣ. Тиҷорат ва сохторҳои давлатӣ талаботи баландтар ба сифати каналҳо, VPN ва хатҳои ҷудошуда пеш мегузоранд ва нақши хизматрасониҳои собити корпоративӣ дар даромади операторон афзоиш меёбад.
Рӯйдоди муҳими соҳа имзои созишномаи иҷозатномавӣ (литсензионӣ) бо Starlink Tajikistan дар форуми «Dushanbe Invest-2025» гардид. Дар натиҷа самти нав — интернети фарохмаҷрои моҳворагӣ пайдо мешавад, ки пеш аз ҳама ба минтақаҳои дурдаст ва кӯҳӣ нигаронида шудааст, ки сохтмони инфрасохтори заминӣ дар он ҷо душвор ва гарон аст.
Тибқи арзёбии таҳлилгарони Nexign ва TelecomDaily, дар солҳои 2026–2028 бозори алоқаи Тоҷикистон ба ҳисоби миёна солона 7,9% афзоиш хоҳад ёфт ва то 6,15 миллиард сомонӣ мерасад.
«Дар бозори алоқаи Тоҷикистон иқтидори назарраси рушд боқӣ мемонад. Аз як тараф, сатҳи фарогирии хизматрасониҳо ҳанӯз ба сатҳи пурра нарасидааст, аз тарафи дигар 5G ва интернети моҳворагӣ барои ба кор андохтан омода шуда истодаанд ва талаботи истифодабарандагон ба суръати шабака ва сифати хизматрасонӣ афзоиш меёбад. Барои операторон ин як ҳолати нодир аст, ки ҳамзамон метавонанд манбаи муштариёнро васеъ намоянд ва аз маҳсулоти мураккабтар — аз пешниҳодҳои баставӣ то ҳалҳои B2B ва дастрасии гибридӣ — даромад ба даст оранд. Барои фаъолияти самаранок дар чунин шароит ба операторон платформаҳои муосири ба даромад табдилдиҳии хизматрасониҳо лозиманд, ки имкон медиҳанд, ки дар як система хизматрасониҳои гуногунро идора кунанд. Ин имконият медиҳад, ки маҳсулотҳои нав зуд омода ва ба бозор бароварда шаванд, тарофаҳо дақиқтар ба самтҳои гуногун мутобиқ карда шаванд ва даромад дар вақти воқеӣ идора карда шавад»,— шарҳ медиҳад Сергей Карпов, муовини якуми директори генералии Nexign.
Маълумоти бештар дар бораи нишондиҳандаҳои бозори алоқаи Тоҷикистон дар саҳифаи таҳқиқот дастрас аст.
Дар бораи ширкати Nexign
ҶСК Nexign як ширкати байналмилалӣ буда, солҳои зиёд дар таҳияи роҳҳои ҳалли технологияи баланд барои бахшҳои гуногуни иқтисодиёт таҷрибаи зиёд дорад. ҶС «Нэксайн» (Nexign) — ширкати байналмилалӣ бо таҷрибаи бисёрсола дар таҳияи роҳҳои ҳалли технологияи пешрафтаи enterprise барои соҳаҳои гуногуни иқтисод мебошад. Маҳсулот ва роҳҳои ҳалли тайёри Nexign ба табдилдиҳии босуръати IT-и муштариён мусоидат мекунанд, то тиҷорати калон тавонад вазифаҳоро дар муҳлатҳои кӯтоҳтарин бо эътимод ба натиҷа ҳал намояд.
